Türkiye-İtalya İlişkilerinde Tarih, Ticaret ve Bilim Diplomasisi İstanbul’da Buluştu

Prof. Dr. İsmail Koyuncu, TÜBA Kurul Üyesi ve İstanbul Teknik Üniversitesi (İTÜ) eski rektörü sıfatıyla, TÜBA Başkanı Prof. Dr. Muzaffer Şeker adına İstanbul’da Palazzo di Venezia’da düzenlenen “Türkiye-İtalya Ekonomik ve Ticari İlişkileri: Tarihsel Perspektif” başlıklı etkinliğe katıldı. Programın açılışında İtalya’nın Türkiye Büyükelçisi Giuseppe Manzo ile Koyuncu protokol konuşmaları yaptı.

Tarihsel Köklere Vurgu

Koyuncu konuşmasında, iki ülke arasındaki ilişkilerin bugünkü diplomatik temaslar ve ticari anlaşmalarla sınırlı olmadığını belirtti. İlişkilerin Akdeniz’in ortak tarihi, yüzyıllar içinde gelişen ticaret ağları ve kültürel etkileşimlerle beslenen çok katmanlı bir geçmişe dayandığını ifade etti. Osmanlı dönemindeki kapitülasyonlardan 19. yüzyıldaki ticari ve finansal bağlara, 20. yüzyılın siyasi ve ekonomik dönüşümlerinden günümüz iş birliklerine uzanan süreci özetledi.

Koyuncu, bu ilişkilerin gelişiminde önemli dönüm noktalarından biri olarak 1963’te Türkiye ile Avrupa Ekonomik Topluluğu arasında imzalanan Ankara Anlaşması’nı gösterdi. Bugün iki ülkenin sanayi, enerji, ulaştırma, savunma sanayii, teknoloji, turizm, bilimsel araştırma ve inovasyon gibi birçok alanda iş birliği yaptığını belirtti.

Bilim Diplomasisi ve Akademik İş Birliği

Koyuncu, TÜBA tarafından yayımlanan İtalyan Elçilerinin Raporları (1512-1789) adlı eserin de önemine dikkat çekti. Venedik ve Vatikan arşivlerinde korunan tarihi belge ve diplomatik raporlara dayanan çalışmanın, Osmanlı-İtalyan ilişkilerinin siyasi, ekonomik, sosyal ve kültürel boyutlarını aydınlattığını söyledi. Koyuncu ayrıca, Roma’da yer alan ve Avrupa Birliği tarafından finanse edilen Water4All projesine katıldığını, atık suyun geri kazanımı ve uzun vadeli etkileri üzerine araştırmalar yürütüldüğünü aktardı. İtalyan ortaklarla yeni proje önerileri sunulduğunu da belirtti.

TÜBA’nın İtalya’daki Accademia Nazionale dei Lincei ile ilişkilerine ve Science-20 toplantılarındaki ortak çalışmalara değinen Koyuncu, iki ülkenin bilim akademileri arasında imzalanan mutabakat muhtırasını değerli bulduğunu ifade etti. Bilim diplomasisinin ülkeler arası ilişkileri güçlendiren temel araçlardan biri olduğunu vurgulayan Koyuncu, iklim değişikliği, su kaynaklarının korunması, enerji güvenliği, dijital dönüşüm ve yapay zekâ gibi küresel sorunlarda uluslararası bilimsel iş birliklerinin belirleyici olacağını söyledi. Bu çerçevede, TÜBA’nın ev sahipliğinde 19-20 Mart 2027’de İstanbul’da yapılması planlanan Dünya Bilim Forumu’na (WSF) da atıfta bulundu.

Oturum Sunumları

Açılış konuşmalarının ardından, İtalyan Modern ve Çağdaş Tarih Enstitüsü’nden Gaetano Sabatini modern dönemde ticaret alanındaki Osmanlı kapitülasyonlarını ele aldı. Roma Tre Üniversitesi’nden Giampaolo Conte, 19. yüzyılın ikinci yarısında İtalya ile Osmanlı İmparatorluğu arasındaki ticari ve finansal ilişkileri anlattı. Orta Doğu Teknik Üniversitesi’nden Ebru Boyar, geç Osmanlı İstanbul’unda Guillaume de Bondini ve La Turchia / La Turquie gazetesini sundu. Perugia Yabancılar Üniversitesi’nden Alessandro Albanese Ginammi, İtalya-Türkiye ticaret ilişkilerini ve 1963 Ortaklık Anlaşması’nı değerlendirdi. Bruges’deki Birleşmiş Milletler Üniversitesi Bölgesel Entegrasyon Araştırmaları Merkezi’nden Lelio Lapadre ise Avrupa Birliği’nin dış ilişkileri bağlamında Türkiye-İtalya ticari ilişkilerinin mevcut durumunu ve geleceğini paylaştı. Programın kapanış konuşmasını Gaetano Sabatini yaptı.